In 2026 herdenkt Aruba twee mijlpalen die rechtstreeks voortkomen uit de visie en strijd van Gilberto François Croes, beter bekend als Betico Croes:
40 jaar Status Aparte en 50 jaar van de Arubaanse vlag en het volkslied. Deze jubilea markeren niet alleen institutionele veranderingen, maar ook de verankering van een nationale identiteit waarvoor Croes onvermoeibaar heeft gestreden.
Een visie gebaseerd op zelfbeschikking
Gilberto François Croes zag autonomie niet als een doel op zich, maar als een middel om waardigheid, verantwoordelijkheid en duurzame ontwikkeling voor Aruba veilig te stellen. Het eiland moest beslissingen kunnen nemen die passen bij zijn schaal, cultuur en samenleving, binnen het Koninkrijk, maar met een eigen stem.
De weg naar Status Aparte (1986)
De totstandkoming van Status Aparte was het resultaat van jarenlange politieke mobilisatie, onderhandelingen en maatschappelijke druk. Croes doorbrak gevestigde belangen en vestigde koninkrijksbrede en internationale aandacht op Aruba’s recht op een eigen staatsrechtelijke positie. Op 1 januari 1986 werd dit werkelijkheid en kreeg Aruba een fundamenteel nieuwe politieke en bestuurlijke positie.
Nationale symbolen als fundament (1976)
Al in 1976 zette Aruba een beslissende stap met de officiële invoering van de vlag en het volkslied. In 2026 is dat 50 jaar geleden. Voor Croes waren deze symbolen essentieel: zij boden een gedeeld herkenningspunt en vormden het morele en emotionele fundament voor de latere staatkundige emancipatie. Een volk dat zich herkent in zijn symbolen, is beter voorbereid om verantwoordelijkheid te dragen voor zijn toekomst.
De beroemde uitspraak en haar betekenis
De bekendste en meest geciteerde uitspraak van Gilberto François “Betico” Croes luidt:
“Si mi cai na caminda, gara e bandera y sigui cu e lucha.”
(“Als ik onderweg val, pak de vlag op en ga door met de strijd.”)
Deze woorden vatten zijn politieke filosofie kernachtig samen. Croes presenteerde de strijd voor Aruba nooit als een persoonlijk project, maar als een collectieve verantwoordelijkheid. De “vlag” staat symbool voor de nationale zaak; “doorgaan met de strijd” betekent dat vooruitgang nooit mag afhangen van één leider of één generatie. Ook bij tegenslag, of het wegvallen van leiderschap, moet het volk standvastig en eensgezind blijven. De uitspraak is zowel een oproep tot volharding als een bewuste overdracht van eigenaarschap aan de samenleving.
Offers en een blijvende nalatenschap
De weg die Croes bewandelde ging gepaard met zware politieke druk en persoonlijke offers. Toch leeft zijn nalatenschap voort in Aruba’s instituties, nationale symbolen en het gedeelde besef dat autonomie voortdurend onderhoud en verantwoordelijkheid vraagt. Zijn boodschap blijft actueel: verworvenheden moeten actief worden beschermd, versterkt en doorgegeven.
2026: herdenken en vernieuwen
Het samenvallen van 40 jaar Status Aparte en 50 jaar vlag en volkslied maakt 2026 tot meer dan een herdenkingsjaar. Het is een moment om te toetsen of Aruba nog steeds handelt in de geest van Croes’ visie, verantwoord bestuur, nationale eenheid en een blijvend commitment aan zelfbeschikking.
Slotbeschouwing
Gilberto François “Betico” Croes streed voor een Aruba dat zichzelf kent en zichzelf bestuurt. Zijn blijvende woorden herinneren ons eraan dat vrijheid en autonomie geen statische prestaties zijn, maar een voortdurende opdracht. De jubilea van 2026 nodigen deze generatie uit om die opdracht met dezelfde vastberadenheid en collectieve verantwoordelijkheid voort te zetten.
