Ze zitten in ons drinkwater, in ons voedsel en in talloze alledaagse producten zoals antiaanbakpannen, regenjassen en zelfs bepaalde soorten tandfloss: PFAS, ook wel ‘eeuwige chemicaliën’ genoemd. De afkorting staat voor per- en polyfluoralkylstoffen, een grote groep synthetische verbindingen die in verband worden gebracht met ernstige gezondheidsrisico’s, waaronder bepaalde vormen van kanker.
Wat PFAS zo problematisch maakt, is hun uitzonderlijke stabiliteit. Ze stoten zowel water als olie af, wat ze aantrekkelijk maakt voor de industrie. Maar diezelfde eigenschap zorgt ervoor dat ze nauwelijks afbreken in het milieu én in het menselijk lichaam. Volgens het Amerikaanse agentschap voor giftige stoffen heeft vrijwel iedere Amerikaan meetbare hoeveelheden PFAS in zijn bloed. ‘Die unieke eigenschappen maken ze aantrekkelijk voor de industrie, maar helaas ook schadelijk voor de mens’, aldus epidemioloog Megan Romano van de Dartmouth universiteit.
Hoewel het onmogelijk is om alle blootstelling aan PFAS volledig te vermijden, laat onderzoek zien dat het verminderen van blootstelling wél effect heeft: wanneer mensen bewust minder in contact komen met deze stoffen, dalen de concentraties in hun lichaam over de loop van enkele jaren.
Hier zijn vijf stappen die je kunt nemen om je blootstelling te verminderen:
1. Controleer je drinkwater. Drinkwater is een van de belangrijkste bronnen van PFAS-blootstelling. Kijk of jouw gemeente of waterleiding het water heeft laten testen op PFAS en wat de uitkomsten waren.
2. Gebruik een waterfilter. Bepaalde filters, zoals die op basis van actieve koolstof of omgekeerde osmose, kunnen PFAS effectief uit drinkwater verwijderen. Let wel op dat niet elk filter even geschikt is.
3. Kies voor PFAS-vrije producten. Steeds meer fabrikanten bieden alternatieven aan die vrij zijn van deze chemicaliën. Zoek naar producten die door onafhankelijke instanties zijn getest en gecertificeerd als PFAS-vrij.
4. Vermijd antiaanbakpannen met beschadigde coating. Wanneer de coating van antiaanbakpannen bekrast of beschadigd raakt, kunnen er stoffen vrijkomen. Vervang beschadigde pannen of kies voor alternatieven van roestvrij staal of gietijzer.
5. Let op verpakkingsmateriaal van voedsel. PFAS worden ook gebruikt in vetbestendige voedselverpakkingen, zoals die van fastfood of magnetronpopcorn. Probeer het gebruik hiervan te beperken en kies waar mogelijk voor onverpakt of anders verpakt voedsel.
Onderzoekers benadrukken dat er nog veel onduidelijk is over precies welke maatregelen het meeste effect hebben. Overheden en wetenschappers zijn nog volop bezig met het in kaart brengen van alle bronnen van PFAS in voedsel en water. Toch is bewust handelen de moeite waard: elke stap die de blootstelling vermindert, draagt bij aan een lagere concentratie van deze stoffen in je lichaam op de lange termijn.
