De relatie tussen de Verenigde Staten en hun bondgenoten staat opnieuw onder spanning, ditmaal door een beslissing van president Donald Trump om het AI-bedrijf Anthropic te verplichten buitenlandse toegang tot twee geavanceerde kunstmatige intelligentiemodellen te blokkeren. Als reden wordt nationale veiligheid aangehaald.
Het gaat om de modellen Mythos 5 en Claude Fable 5. Na het bevel van de Trump-regering haalde Anthropic beide modellen volledig offline om te garanderen dat geen enkele buitenlandse gebruiker, zowel binnen als buiten de VS, er nog toegang toe had. Het is de eerste keer dat een dergelijke maatregel wordt genomen in de AI-sector.
Voorafgaand aan de ban had Anthropic aan zo’n tweehonderd instellingen in vijftien landen toegang verleend tot een voorlopige versie van het model, Claude Mythos Preview, met als doel het systeem te testen op kwetsbaarheden. De publieke lancering van Mythos 5 en Fable 5 stond gepland voor begin juni.
Anthopic liet weten dat de Amerikaanse overheid geen officiële toelichting gaf bij het bevel. Wel heeft het bedrijf het vermoeden dat de Trump-regering op de hoogte is geraakt van een methode om Fable 5 te ‘jailbreaken’, wat betekent dat beveiligingsbeperkingen van het model omzeild kunnen worden.
De maatregel veroorzaakte direct grote onrust in Europa, een regio die sterk afhankelijk is van door de VS ontwikkelde AI-technologie. De Franse president Emmanuel Macron sprak zich deze week uit tijdens een bijeenkomst van de G7-landen. Hoewel hij erkende dat het besluit een ‘wake-up call’ is over de risico’s van kunstmatige intelligentie, noemde hij de opgelegde beperkingen tegelijkertijd ‘een slechte zaak’.
‘De reactie is in zekere zin puur nationalistisch,’ aldus Macron.
Opvallend aan het verbod is dat het niet alleen geldt voor landen die de VS als tegenstanders beschouwen, zoals China en Rusland, maar ook voor landen waarmee Washington bondgenootschappen heeft op het gebied van inlichtingendeling en gezamenlijke defensie. Dat maakt de stap des te controversiëler.
Het besluit past in een bredere reeks van transactionele beleidsmaatregelen van de Trump-regering die de verhoudingen met traditionele bondgenoten onder druk zetten. Critici stellen dat dit soort unilaterale stappen Europese landen ertoe aanzet meer te investeren in eigen technologische capaciteiten en minder afhankelijk te worden van Amerikaanse bedrijven en platforms.
De kwestie benadrukt hoe kunstmatige intelligentie steeds vaker een geopolitiek strijdtoneel wordt, waarbij toegang tot geavanceerde modellen niet langer vanzelfsprekend is, zelfs niet voor de nauwste bondgenoten van de VS.
