Vier jaar geleden, op 24 juni 2022, schafte het Amerikaanse Hooggerechtshof het grondwettelijke recht op abortus af. Met het Dobbs-arrest werd een einde gemaakt aan de bescherming die Roe v. Wade sinds 1973 bood. Rechter Samuel Alito schreef destijds dat Roe ‘van het begin af aan flagrant fout was’. Maar de verwachting dat het intrekken van dit recht de maatschappelijke discussie zou doen luwen, is niet uitgekomen. Integendeel: de strijd rond abortus is heviger dan ooit.
Direct na de uitspraak traden in meerdere staten zogenoemde ’triggerwetten’ in werking — wetten die al klaarlagen om abortus te verbieden zodra het Hooggerechtshof daarvoor ruimte zou bieden. Het resultaat is een lappendeken van tegenstrijdige staatswetten die voor veel verwarring zorgt. Toch zijn er ook ontwikkelingen die velen hebben verrast.
Eén van de meest opvallende feiten: het totale aantal abortussen in Amerika is sinds Dobbs juist gestegen, elk jaar opnieuw. Dat lijkt tegenstrijdig nu meer dan twaalf staten abortus hebben verboden, maar er zijn verklaringen voor. In staten waar abortus wel is toegestaan, zijn drempels verlaagd: wachttijden zijn afgeschaft en vereisten voor ouderlijke toestemming zijn in sommige gevallen geschrapt. Dit maakt het voor vrouwen uit restrictieve staten makkelijker om elders zorg te zoeken.
Daarnaast spelen zogenoemde ‘schildwetten’ een grote rol. Staten die abortus ondersteunen, hebben wetgeving ingevoerd die zorgverleners beschermt wanneer zij via telezorg abortuspillen voorschrijven aan patiënten in staten met een verbod. De pillen worden vervolgens per post verstuurd. Dit betekent dat vrouwen in verbodsstaten toch toegang kunnen krijgen tot medicamenteuze abortus, zonder te hoeven reizen.
Internet en post blijken dus cruciale kanalen te zijn geworden in het nieuwe abortuslandschap — een ontwikkeling die velen niet hadden voorzien. Tegenstanders van abortus proberen deze routes juridisch aan te vechten, maar vooralsnog blijven de schildwetten grotendeels overeind.
Ondertussen blijven er schrijnende verhalen opduiken over zwangere vrouwen die medische zorg werd geweigerd in staten met strenge verboden. Artsen vrezen juridische gevolgen en aarzelen soms om in te grijpen, zelfs bij levensbedreigende situaties. Dit heeft geleid tot felle maatschappelijke discussies over de gevolgen van de wetgeving in de praktijk.
Ook politiek blijft abortus een heet hangijzer. In 2026 staan opnieuw volksraadplegingen op de agenda in verschillende staten, waarbij kiezers zich kunnen uitspreken over het beschermen of juist verder beperken van abortusrechten. Eerdere stemmingen lieten zien dat een meerderheid van de Amerikanen voorstander is van enige mate van toegang tot abortus, ook in overwegend conservatieve staten.
Kort samengevat: vier jaar na Dobbs is het Amerikaanse abortuslandschap complexer en verdelder dan ooit, maar de toegang tot abortus is — mede dankzij technologie en nieuwe wetgeving — minder sterk afgenomen dan velen hadden verwacht.
