Het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran is voorbij. Dat verklaarde president Donald Trump op 8 juli 2026, voorafgaand aan een NAVO-top in Turkije, nadat beide landen opnieuw militaire aanvallen op elkaar uitvoerden. Trump noemde de Iraanse leiders ‘uitschot’ en ‘gestoord’ en zei geen zin meer te hebben in verdere onderhandelingen.
Belangrijke feiten
- Trump verklaarde het staakt-het-vuren met Iran op 8 juli 2026 officieel beëindigd.
- De zwaarste uitwisseling van aanvallen vond plaats in de nacht van dinsdag 7 op woensdag 8 juli 2026.
- Het Amerikaanse Central Command (Centcom) voerde aanvallen uit als reactie op aanvallen op drie tankers in de Straat van Hormuz.
- Iran beschoot vervolgens Amerikaanse militaire locaties in Bahrein en Koeweit.
- De VS trok de tijdelijke opschorting van sancties op Iraanse olie-export in.
- De olieprijzen stegen na Trumps uitspraken, maar blijven onder de pieken van eerder dit jaar.
- Het Memorandum of Understanding (MoU) werd ondertekend op 17 juni 2026 en riep op tot een onmiddellijk en permanent staken van militaire operaties.
- De Iraanse ayatollah Ali Khamenei werd gedood op de eerste dag van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran; zijn begrafenis vindt plaats in Mashhad, noordoost-Iran.
Wat ging er vooraf aan het einde van het staakt-het-vuren?
Op 17 juni 2026 sloten de VS en Iran een voorlopig akkoord met 14 punten, waaronder een onmiddellijk staken van vijandelijkheden en vrije doorvaart voor commerciële schepen door de Straat van Hormuz voor 60 dagen. Toch werden het akkoord al eerder geschonden: op 26 en 27 juni voerden de VS aanvallen uit nadat Iraanse projectielen vrachtschepen raakten. Beide partijen spraken later af de wapens neer te leggen, maar dat ‘stand-down’ hield geen stand.
Reacties van Iran en de NAVO
De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf beschuldigde de VS van het schenden van het MoU. Hij stelde dat het tijdperk van intimidatie voorbij is en dat Iran zich niet laat dwingen. NAVO-chef Mark Rutte, aanwezig bij het gesprek met Trump in Turkije, noemde de Amerikaanse aanvallen ‘absoluut noodzakelijk’ en stelde dat Iran het staakt-het-vuren feitelijk had geschonden.
Wat betekent dit voor de onderhandelingen?
Vredesgesprekken lagen al stil vanwege de begrafenisceremonie voor ayatollah Khamenei. Op woensdag 8 juli vonden herdenkingen plaats in Irak; de begrafenis staat gepland voor donderdag 9 juli in Mashhad. Trump liet weten dat zijn onderhandelaars mogen doorgaan ‘als ze willen’, maar voegde toe: ‘Ik zie er de zin niet van in. Het is tijdverspilling.’ Wanneer gesprekken eventueel hervatten, is onduidelijk.
Veelgestelde vragen
Waarom is het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran beëindigd?
Het staakt-het-vuren brak samen na een nieuwe reeks aanvallen op tankers in de Straat van Hormuz door Iran, waarop de VS militair reageerde. President Trump verklaarde op 8 juli 2026 dat hij het akkoord als beëindigd beschouwt en geen vertrouwen meer heeft in de Iraanse leiding.
Wat is het effect op de olieprijzen?
De olieprijzen stegen direct na Trumps verklaringen, omdat de Straat van Hormuz een cruciale doorvoerroute is voor wereldwijde olietransporten. De prijzen liggen echter nog altijd onder de recordhoogtes die werden bereikt tijdens de volledige afsluiting van de straat eerder dit jaar.
Wat staat er in het Memorandum of Understanding tussen de VS en Iran?
Het MoU, ondertekend op 17 juni 2026, bevat 14 punten, waaronder een onmiddellijk en permanent staken van militaire operaties en de toezegging van Iran om vrije doorvaart voor commerciële schepen door de Straat van Hormuz te garanderen voor een periode van 60 dagen.
