De aanhoudende oorlog met Iran heeft niet alleen de prijs van benzine en diesel opgedreven, maar treft nu ook automobilisten op een minder verwachte plek: de beurt. De kosten voor een olieverversing zijn flink gestegen, en zelfs een mogelijk vredesakkoord zal daar op korte termijn weinig aan veranderen.
De Verenigde Staten zijn weliswaar ’s werelds grootste producent van ruwe olie, maar dat geldt niet voor motorolie. Vooral de zogenoemde ‘groep III basisolie’, die wordt gebruikt voor synthetische motorolie, wordt nauwelijks in de VS geproduceerd. Amerika is voor dit product juist sterk afhankelijk van import, met name uit het Midden-Oosten. Meer dan 45 procent van de Amerikaanse invoer van dit type basisolie is afkomstig uit die regio.
Sinds het uitbreken van de oorlog is de prijs van deze basisolie met meer dan 175 procent gestegen, aldus de brancheorganisatie voor smeermiddelenfabrikanten. Marktanalist Amanda Hay van het onafhankelijke grondstoffenadviesbureau ICIS bevestigt dat de prijzen zijn meer dan verdrievoudigd tot recordniveaus.
Synthetische motorolie was vroeger vooral een product voor luxe en sportieve voertuigen, maar tegenwoordig schrijven steeds meer gewone auto’s dit type olie voor. Ondanks de naam ‘synthetisch’ wordt het nog steeds gemaakt van ruwe olie of aardgas, maar via geavanceerde productieprocessen die resulteren in een dunnere en langduriger smerende olie. De meeste raffinaderijen beschikken simpelweg niet over de technologie om dit te produceren.
De handelsroutes vanuit het Midden-Oosten zijn door het conflict ernstig verstoord. Schepen mijden de Straat van Hormuz en andere strategische vaarwegen in de regio, wat leidt tot langere aanvoerroutes, hogere transportkosten en schaarste op de wereldmarkt.
Holly Alfano, directeur van de Independent Lubricant Manufacturers Association, benadrukt hoe kwetsbaar de Amerikaanse markt is: ‘We zijn sterk afhankelijk van het Midden-Oosten.’ Die afhankelijkheid maakt het probleem structureel van aard. Zelfs als er snel een vredesakkoord wordt gesloten, zullen de verstoorde toeleveringsketens niet van de ene op de andere dag herstellen. Fabrikanten en importeurs hebben tijd nodig om voorraden aan te vullen en contracten opnieuw af te sluiten.
Voor de gewone automobilist betekent dit dat de rekening bij de garage de komende tijd waarschijnlijk hoger uitvalt. Garagebedrijven die motorolie inkopen tegen sterk gestegen prijzen, zullen die kosten vroeg of laat doorberekenen aan hun klanten.
De situatie legt een bredere kwetsbaarheid bloot in de Amerikaanse energievoorziening. Hoewel het land voor brandstoffen als benzine en diesel zelfvoorzienend is, blijkt het voor bepaalde geraffineerde producten nog altijd sterk afhankelijk van import uit geopolitiek gevoelige regio’s. Experts pleiten daarom voor investeringen in binnenlandse productiecapaciteit voor hoogwaardige smeermiddelen, al zal dat jaren in beslag nemen.
