Het WK voetbal van 2026, verspreid over de Verenigde Staten, Mexico en Canada, belooft niet alleen een sportief spektakel te worden, maar ook een van de meest controversiële toernooien in de geschiedenis van het evenement. FIFA-voorzitter Gianni Infantino omschreef het als ‘het grootste evenement dat de mensheid ooit heeft gezien’, maar critici kiezen andere woorden: het duurste, het meest gepolitiseerde en mogelijk het meest vervuilende WK tot nu toe.
Het toernooi is ongekend van omvang. Voor het eerst doen 48 landen mee, worden 104 wedstrijden gespeeld en vindt het evenement gelijktijdig plaats in drie landen op twee continenten. Maar het is niet alleen de schaal die dit WK bijzonder maakt — het is ook de politieke en maatschappelijke lading die ermee gepaard gaat.
In Mexico-Stad, waar het toernooi donderdag wordt geopend in het legendarische Estadio Azteca, is de sfeer gemengd. Het stadion schrijft geschiedenis als de eerste locatie die drie verschillende WK-openingswedstrijden organiseert. Tegelijkertijd worstelt het land met ernstige problemen: kartels zorgen voor aanhoudend geweld, leraren dreigen met stakingen als hun looneis niet wordt ingewilligd, en standbeelden van WK-spelers in de hoofdstad zijn door demonstranten omvergegooid.
Ook de hoge ticketprijzen zorgen voor onvrede, zowel in Mexico als in de Verenigde Staten, waar ongeveer 75 procent van de wedstrijden wordt gehouden. Veel gewone voetbalfans kunnen zich de toegangskaarten simpelweg niet veroorloven.
Een van de meest opvallende politieke kwesties rondom dit WK is de aanwezigheid van Iran als deelnemend land. De Verenigde Staten en Israël voerden in februari een militaire aanval uit op Iran, waarop het land met vergeldingsacties reageerde. Hoewel begin april een staakt-het-vuren van kracht werd, blijft de spanning voelbaar. FIFA bevestigde vorige maand dat het Iraanse elftal zijn uitvalsbasis heeft verplaatst van de Amerikaanse staat Arizona naar Mexico. Dit maakt dit WK uniek in de sportgeschiedenis: nooit eerder was een gastland in staat van oorlog met een deelnemend land.
De Iraanse delegatie verblijft nu in Tijuana, vlak bij de Amerikaanse grens, als direct gevolg van het geopolitieke conflict. Iraanse supporters mogen bovendien bepaalde nationale symbolen niet tonen tijdens het toernooi, wat opnieuw de verwevenheid van sport en politiek onderstreept.
Darnaast spelen vragen over klimaat en duurzaamheid een rol. Het toernooi vindt plaats tijdens de Amerikaanse zomer, met extreme hitte als reëel risico voor spelers en supporters. Milieucritici wijzen op de enorme ecologische voetafdruk van een evenement dat zich uitstrekt over een heel continent.
Voor FIFA zelf is het financieel plaatje rooskleurig: het toernooi wordt het meest lucratieve in de organisatiegeschiedenis. Maar of het ook het meest geslaagde wordt, hangt af van hoe goed de organisatoren omgaan met de vele uitdagingen die buiten het veld spelen.
