De Europese Unie heeft bekendgemaakt dat de formele toetredingsonderhandelingen met Oekraïne en Moldavië volgende week van start gaan. Ambassadeurs van de 27 lidstaten kwamen vrijdag bijeen in Brussel en bereikten overeenstemming om maandag in Luxemburg de eerste onderhandelingsronde officieel te openen.
EU-leiders hadden al in december 2023 ingestemd met het opstarten van toetredingsgesprekken met beide landen. De voortgang werd echter lange tijd geblokkeerd door Hongarije, dat onder leiding stond van premier Viktor Orbán, die bekendstaat om zijn pro-Russische standpunten. Orbán verzette zich hardnekkig tegen het lidmaatschapsproces voor Oekraïne.
De doorbraak kwam nadat de nieuwe Hongaarse regering, die in mei aan de macht kwam, vorige week besloot het veto van haar voorganger te laten vallen. Daarmee was de weg vrij om de onderhandelingen te hervatten.
Europese Raadsvoorzitter António Costa en Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen lieten in een gezamenlijke verklaring weten dat alle lidstaten hebben ingestemd met het openen van de eerste onderhandelingscluster met Oekraïne en Moldavië. Zij prezen de vastberadenheid, het doorzettingsvermogen en de hervormingsinspanningen van beide landen, die dit alles hebben volgehouden ondanks enorme uitdagingen.
Volgens de twee Europese leiders is uitbreiding van de EU een strategische keuze. In een wereld die steeds onzekerder wordt, is een grotere Europese Unie volgens hen in het belang van alle lidstaten.
Zowel Oekraïne als Moldavië zien het EU-lidmaatschap als een belangrijke bescherming tegen Russische agressie. Moskou beschouwt de voormalige Sovjetstaten in zijn directe omgeving als zijn invloedssfeer en stelt dat controle daarover essentieel is voor de eigen nationale veiligheid.
De formele toetredingsonderhandelingen met Oekraïne werden al in juni 2024 geopend, maar verdere stappen bleven uit door het Hongaarse veto. Het toetredingsproces is een langdurig en complex traject waarbij een kandidaat-lidstaat moet voldoen aan uitgebreide eisen op terreinen als rechtsstaat, democratie, economie en landbouw. Dergelijke processen duren doorgaans vele jaren.
De stap werd destijds ook gezien als een krachtig politiek signaal van solidariteit met Oekraïne, nadat Rusland het land in februari 2022 op grote schaal was binnengevallen. Met het nu daadwerkelijk opstarten van de onderhandelingen zet de EU haar woorden om in daden en bevestigt zij haar commitment aan de Europese toekomst van beide landen.
