ORANJESTAD — De fractie van de Partido Patriótico Arubano (PPA) heeft ernstige bezwaren geuit tegen de wijze waarop de Arubaanse regering het wetgevingsproces rondom de Rijkswet HOFA heeft gevoerd. Volgens parlementariër Eduard Pieters is het proces voortgezet zonder formele goedkeuring van het Arubaanse parlement en mogelijk buiten het constitutionele kader.
Aanleiding voor de verklaring van de PPA is een recente uitspraak van de Nederlandse staatssecretaris Eric van der Burg, waarin hij stelde dat er consensus bestaat over de voortgang van de Rijkswet HOFA, nu de Gevolmachtigde Minister Schwengle het wetsvoorstel heeft ingediend bij de Rijksministerraad en aldaar overeenstemming is bereikt om het door te geleiden naar de Raad van State. Volgens het bericht van Diario beschouwt de PPA deze bewering als strijdig met de politieke en constitutionele werkelijkheid op Aruba.
Pieters stelt, aldus het bericht, dat het Arubaanse parlement op geen enkel moment de Rijkswet HOFA heeft goedgekeurd, noch de regering formeel heeft gemachtigd om het wetsvoorstel aan de Rijksministerraad voor te leggen. De PPA voert aan dat dit in strijd is met afspraken die in 2022 tijdens het Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) zouden zijn gemaakt. Zonder een dergelijke parlementaire stap ontbreekt naar de mening van de PPA de constitutionele legitimiteit om te spreken van een breed gedragen consensus namens Aruba.
Daarnaast wijst Pieters op het advies van de Raad van Advies van Aruba, dat volgens het bericht van Diario kritisch van toon was. De Raad van Advies zou hebben vastgesteld dat de regering het wetsvoorstel naar de Rijksministerraad heeft gezonden zonder voorafgaand advies van dit constitutionele orgaan af te wachten. Voorts zou de Raad van Advies hebben gewezen op het zogenoemde nemo-plus-beginsel, inhoudende dat een minister slechts de bevoegdheden kan uitoefenen die hem door de Constitutie zijn toegekend en geen aanvullende bevoegdheden voor zichzelf in het leven kan roepen buiten dat constitutionele kader.
Uit het bericht blijkt verder dat de PPA de maatschappelijke weerstand tegen de Rijkswet HOFA als significant beschouwt. Pieters verwijst naar meer dan tienduizend handtekeningen die tegen het wetsvoorstel zijn verzameld, alsmede naar dertien vakbonden die publiekelijk zouden hebben verklaard dat de wet in strijd is met de Arubaanse Constitutie. Volgens de PPA overstijgt de weerstand de politieke partijgrenzen.
Ten aanzien van de uitspraak van staatssecretaris Van der Burg dat de landen binnen het Koninkrijk via HOFA uiteindelijk gelijkwaardig zouden worden, stelt Pieters dat dit een directe bedreiging vormt voor de Status Aparte van Aruba. Volgens het bericht herinnert hij eraan dat Aruba in 1986 de Status Aparte verwierf en sindsdien een afzonderlijk land binnen het Koninkrijk der Nederlanden is. Een wijziging van die constitutionele positie zou, aldus Pieters, de procedure van artikel 55 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden vereisen, waaronder twee parlementaire lezingen en een tweederde meerderheid. Het bericht meldt dat Pieters benadrukt dat een dergelijke wijziging niet buiten het zicht van de bevolking in een kantoor in Den Haag tot stand kan komen.
Betrokkene was niet bereikbaar voor commentaar.
De kwestie rondom de Rijkswet HOFA raakt aan fundamentele vraagstukken over de verhouding tussen de landen van het Koninkrijk, de reikwijdte van de autonomie van Aruba en de constitutionele grenzen van het optreden van de uitvoerende macht. De discussie over de democratische legitimiteit van het gevoerde proces kan gevolgen hebben voor het verdere verloop van de behandeling van het wetsvoorstel, zowel op Arubaans als op Koninkrijksniveau.
