In het kleine dorpje Bembou Silaty in het noordwesten van Guinea loopt Mamadou Aliou met een innerlijke tegenstrijdigheid. De 38-jarige man werkt bij de milieu- en veiligheidsafdeling van een bauxietmijnbouwbedrijf, maar is tegelijkertijd activist die opkomt voor zijn gemeenschap. Dat betekent regelmatig kritiek leveren op een ander mijnbouwbedrijf dat actief is in de regio.
Volgens Aliou heeft de komst van de mijnbouwbedrijven het dagelijks leven ingrijpend veranderd. Vroeger konden de bewoners hun eigen land bewerken en zichzelf voeden. Nu grote stukken grond zijn overgedragen aan mijnbouwconcerns, is die mogelijkheid voor velen verdwenen.
Guinea beschikt over de grootste bauxietreserves ter wereld. Bauxiet is het ruwe erts waaruit alumina wordt gewonnen, en uiteindelijk aluminium. Dat metaal is onmisbaar voor de productie van auto’s, vliegtuigen, ramen, windturbines en zonnepanelen. De vraag naar aluminium groeit sterk door de wereldwijde energietransitie, waardoor Guinea een steeds strategischere positie inneemt op de wereldmarkt.
In de afgelopen dertig jaar is de bauxietproductie in het West-Afrikaanse land vertienvoudigd. Momenteel zijn er meer dan twaalf actieve mijnbouwprojecten in het land. Ongeveer 75 procent van de Guinese bauxietexport van het afgelopen decennium ging naar China, dat verantwoordelijk is voor zo’n 60 procent van de wereldwijde aluminiumproductie.
Naast Chinese bedrijven hebben ook ondernemingen uit Rusland, de Verenigde Staten en de Verenigde Arabische Emiraten zich in Guinea gevestigd om toegang te krijgen tot het erts. In Bembou Silaty is een Indiaas bedrijf actief dat in 2019 begon met de exploitatie en een concessie heeft tot 2034. Het dorp ligt in de prefectuur Télimélé, in de regio Kindia.
Ondanks de enorme rijkdom aan grondstoffen leeft een groot deel van de Guinese bevolking nog steeds in armoede. De opbrengsten van de mijnbouw komen nauwelijks terecht bij de lokale gemeenschappen. Bewoners verliezen hun landbouwgrond, maar zien daar weinig compensatie voor terug. De vraag wie er daadwerkelijk profiteert van Guineas bauxietrijkdom blijft prangend onbeantwoord.
De situatie in Guinea illustreert een breder patroon dat in veel grondstofrijke landen voorkomt: buitenlandse bedrijven en overheden elders in de wereld profiteren van de natuurlijke hulpbronnen, terwijl de lokale bevolking achterblijft met de negatieve gevolgen, zoals verlies van landbouwgrond, milieuvervuiling en beperkte economische kansen.
Naarmate de wereldwijde vraag naar aluminium verder toeneemt door de groeiende markt voor elektrische voertuigen en hernieuwbare energie, zal de druk op Guineas land en gemeenschappen waarschijnlijk alleen maar toenemen. De vraag is of de baten van deze grondstoffenboom ooit eerlijker verdeeld zullen worden.
