De gezamenlijke vakbonden van Aruba hebben scherp gereageerd op de recente uitspraken van de Nederlandse Staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties, Eric van der Burg, over het concept voor een consensusrijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba, beter bekend als HOFA. De vakbonden stellen zich op het standpunt dat het voorstel de afzonderlijke constitutionele positie van Aruba aantast en historisch gezien niet te rechtvaardigen valt.
Van der Burg benadrukte dat het voorstel niet politiek van aard is en slechts beoogt Aruba gelijke voorwaarden te bieden als Curaçao en Sint Maarten. Die redenering snijdt volgens de vakbonden echter geen hout. Zij wijzen op een fundamenteel historisch en staatsrechtelijk verschil dat de Staatssecretaris naar hun oordeel ten onrechte negeert.
Curaçao en Sint Maarten verkregen hun autonome landsstatus in 2010, als onderdeel van een bredere constitutionele hervorming van het Koninkrijk. Het financieel toezicht via rijkswet was een expliciet onderdeel van dat hervormingspakket en hing onlosmakelijk samen met de staatkundige transitie die beide eilanden doormaakten. Aruba bevindt zich in een wezenlijk andere situatie. Het land verwierf zijn Status Aparte al op 1 januari 1986, vierentwintig jaar eerder. Destijds werd van Aruba uitdrukkelijk niet geëist dat het financieel toezicht op Koninkrijksniveau via een rijkswet zou aanvaarden als voorwaarde voor die autonome status.
De vakbonden stellen dat het zelfstandig beheer van de openbare financiën zonder structureel rijkstoezicht juist één van de meest wezenlijke kenmerken is van de Status Aparte die Aruba in 1986 verwierf. Het opleggen van een consensusrijkswet betekent vanuit Arubaans staatsrechtelijk perspectief dan ook geen gelijkstelling, maar een terugstap. Het zou neerkomen op een aantasting van precies die afzonderlijke positie die bijna vier decennia geleden werd verworven.
Daarnaast benadrukken de vakbonden dat Aruba de afgelopen jaren aantoonbaar heeft aangetoond in staat te zijn zijn financieel beheer aanzienlijk te verbeteren en de overheidsfinanciën op orde te brengen, zonder dat daarvoor structureel toezicht via een rijkswet noodzakelijk was.
De vakbonden concluderen dat gelijkheid binnen het Koninkrijk niet kan betekenen dat historisch gegroeide verschillen en verworven autonome posities worden uitgewist. Zij blijven zich verzetten tegen elke poging om Aruba staatsrechtelijk gelijk te schakelen met andere Koninkrijksdelen op een wijze die voorbijgaat aan de eigen constitutionele geschiedenis van het eiland.
