ORANJESTAD — Wereldbodemdag staat dit jaar in het teken van het thema ‘Gezonde bodems voor gezonde steden’. De internationale dag wordt jaarlijks op 5 december gehouden en vraagt wereldwijd aandacht voor het belang van bodemgezondheid voor voedselzekerheid, ecosystemen en het menselijk welzijn.
De Food and Agriculture Organization (FAO) van de Verenigde Naties kreeg in 2014 via de Wereldbodemalliantie het mandaat om Wereldbodemdag te faciliteren. Elk jaar wordt een specifiek bodemvraagstuk onder de aandacht gebracht. De Directie Natuur en Milieu (DNM) licht dit jaar toe wat het thema betekent voor Aruba en waarom bewustwording ook lokaal noodzakelijk is.
Volgens DNM is de bodem onder stedelijke gebieden een vaak onzichtbare, maar cruciale basis voor een gezonde leefomgeving. Voor een eiland als Aruba, waar de bevolking groeit en de druk op de ruimte toeneemt, is dat volgens de dienst extra relevant. Een gezonde bodem ondersteunt onder meer voedselproductie, filtert water, slaat koolstof op, reguleert temperatuur en draagt bij aan biodiversiteit.
Meer dan 95 procent van het voedsel is direct of indirect afhankelijk van bodem. Tegelijkertijd staat die bodem onder druk door klimaatverandering en menselijke activiteiten. Versnelde erosie vermindert de infiltratie en beschikbaarheid van water en tast op termijn de vruchtbaarheid van de bodem aan. Duurzaam bodembeheer kan erosie en vervuiling beperken, water beter vasthouden, biodiversiteit beschermen en bijdragen aan koolstofopslag, aldus DNM.
De dienst wijst erop dat gezonde bodems in stedelijke gebieden meer zijn dan alleen ondergrond. Zij vormen een ‘verborgen infrastructuur’ die helpt om steden koeler, groener en leefbaarder te maken.
Groene zones en klimaatrobuustheid
In stedelijke gebieden nemen verharde oppervlakken veel warmte op, wat de behoefte aan koeling vergroot. Gezonde bodems met begroeiing kunnen volgens DNM bijdragen aan lagere temperaturen in de stad en aangenamere omstandigheden voor recreatie en dagelijks gebruik van de openbare ruimte. Daarnaast werkt bodem als een natuurlijke buffer bij regenval, doordat water kan infiltreren. Dat verkleint het risico op wateroverlast en schade aan infrastructuur.
Biodiversiteit
Levende en gezonde bodems zijn essentieel voor tal van organismen. Verharding en afdichting van de grond kunnen vervuiling en versnippering bevorderen, wat gevolgen heeft voor de productiviteit en biodiversiteit van de bodem. Volgens de aangeleverde informatie is de bodem een leefgebied voor een groot deel van de soorten op aarde, waaronder micro-organismen. Bescherming van die bodem ondersteunt de nutriëntenkringloop, waterfiltratie en ecosystemen die van belang zijn voor bestuiving.
Volksgezondheid en veiligheid
Bodem in stedelijke gebieden kan worden vervuild door verkeer, industrie, afval en andere menselijke activiteiten. Een goede inventarisatie van problemen, gecombineerd met zorgvuldig beheer en herstel, kan gezondheidsrisico’s helpen beperken. Ook is een schone en gezonde bodem van belang voor stadslandbouw, moestuinen en andere vormen van lokale voedselproductie.
Organisch afval als grondstof
DNM wijst verder op de grote hoeveelheid organisch afval die in stedelijke gebieden vrijkomt. Wanneer dit afval wordt verwerkt tot compost, kunnen waardevolle voedingsstoffen terugkeren in de bodem. Daarmee wordt organisch afval niet langer alleen als restproduct gezien, maar als een bron die stedelijk groen en kleinschalige landbouw kan ondersteunen.
Belang voor Aruba
Voor Aruba is bodembescherming volgens DNM geen luxe, maar een strategische noodzaak. Verstedelijking en bouwactiviteiten leiden tot verlies van vruchtbare grond. Betere ruimtelijke planning en bescherming van bestaande landbouwgronden kunnen bijdragen aan de voedselzekerheid op het eiland. Daarnaast kan investeren in gezonde bodems op termijn kosten besparen, onder meer door minder wateroverlast en een gezondere leefomgeving.
Met de boodschap van Wereldbodemdag 2025 roept DNM op om de stedelijke bodem op Aruba te erkennen als een essentieel onderdeel van de infrastructuur en als fundament voor een sterker, koeler en weerbaarder eiland.
