De Amerikaanse regering heeft haar bezorgdheid geuit richting het Nederlandse halfgeleiderbedrijf ASML over een mogelijke schending van exportregels. Handelsminister Howard Lutnick heeft tijdens meerdere recente gesprekken met topmanagers van ASML aangegeven dat er aanwijzingen zijn dat een van de meest geavanceerde machines van het bedrijf mogelijk toch in China is beland, ondanks geldende exportbeperkingen.
Dit vormt de grootste diplomatieke uitdaging voor ASML sinds het aantreden van de Trump-administratie. De exportrestricties, die mede door de Verenigde Staten zijn opgelegd, verbieden de verkoop van bepaalde geavanceerde chipmachines aan China. ASML, wereldwijd marktleider in de productie van lithografiemachines die onmisbaar zijn voor de fabricage van microchips, staat daarmee onder toenemende druk vanuit Washington.
De zorgen van de Amerikaanse overheid richten zich specifiek op een topmachine uit het assortiment van ASML. Het bedrijf produceert onder meer de zogenoemde EUV-machines, extreem geavanceerde apparaten die worden gebruikt voor de productie van de meest moderne halfgeleiders ter wereld. Deze machines vallen al langer onder strenge exportcontroles en mogen niet worden geleverd aan Chinese afnemers.
De gesprekken tussen Lutnick en ASML-leiders onderstrepen hoe serieus Washington de mogelijke schending neemt. Voor ASML betekent dit een delicate situatie: het bedrijf opereert internationaal en heeft belangen in zowel de Verenigde Staten als in Azië, maar is tegelijkertijd afhankelijk van goede betrekkingen met de Amerikaanse overheid voor het verkrijgen van exportvergunningen.
Nederland heeft de afgelopen jaren, mede onder Amerikaanse druk, de exportregels voor geavanceerde chipmachines naar China stapsgewijs aangescherpt. ASML heeft daardoor al meerdere leveringen aan Chinese klanten moeten staken of beperken. Als blijkt dat een machine toch de grens is overgestoken, kan dit leiden tot verdere restricties of sancties tegen het bedrijf.
De kwestie speelt zich af tegen de achtergrond van een bredere technologische rivaliteit tussen de VS en China, waarbij halfgeleiders een centrale rol spelen. Washington probeert te voorkomen dat China toegang krijgt tot de nieuwste chiptechnologie, uit vrees dat dit de militaire en economische macht van Beijing zou versterken. ASML bevindt zich daarmee in het hart van een geopolitiek conflict dat de komende jaren waarschijnlijk alleen maar zal intensiveren.
