De Franse historicus en verzetsstrijder Marc Bloch is dinsdag opgenomen in het Panthéon in Parijs. Daarmee is hij de eerste historicus die deze prestigieuze eer ten deel valt. Het Panthéon is de plek waar Frankrijk zijn meest uitzonderlijke burgers uit wetenschap, cultuur en politiek herdenkt.
Tijdens de plechtigheid werden twee symbolische kisten het voormalige kerkgebouw in het Latijnse Kwartier binnengedragen. De kisten bevatten geen stoffelijke resten, maar persoonlijke bezittingen: medailles en foto’s van Bloch, en brieven die zijn vrouw Simonne Vidal aan hun kinderen schreef. Ook zij werd tijdens de ceremonie herdacht.
Kleindochter Suzette Bloch, voormalig journaliste bij persbureau AFP, noemde de opname in het Panthéon een buitengewone erkenning voor haar grootvader. President Emmanuel Macron omschreef Bloch eerder als ‘een man van de Verlichting in het leger van de schaduw’, een verwijzing naar zijn rol in het Franse verzet.
Bloch werd in 1886 geboren in een joods gezin uit de Elzas. Hij groeide uit tot een toonaangevend mediëvist die de geschiedwetenschap ingrijpend vernieuwde door economie, antropologie en sociologie in zijn onderzoek te betrekken. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vocht hij dapper mee en ontving hij onder meer het Legioen van Eer.
Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, werd de toen 53-jarige vader van zes kinderen opnieuw gemobiliseerd. Na de bezetting van Frankrijk door nazi-Duitsland verloor hij als joods academicus al zijn rechten en werd zijn appartement gevorderd. Toch liet hij zich niet breken. In 1943 sloot hij zich aan bij het Franse verzet.
In 1944 werd hij opgepakt door de Vichy-politie en overgeleverd aan de Gestapo. Hij werd gemarteld onder toezicht van Klaus Barbie, de berucht geworden ‘Slager van Lyon’. Op 16 juni 1944, tien dagen na de geallieerde landing in Normandië, werd Bloch geëxecuteerd.
De opname in het Panthéon heeft ook een politieke lading. Minder dan een jaar voor de Franse presidentsverkiezingen laait het debat over nationalisme en nationale identiteit opnieuw op. Blochs erfenis, die juist gericht was op een open en internationaal georiënteerde kijk op geschiedenis en samenleving, staat haaks op het gedachtegoed van de oprukkende extreemrechtse partij Rassemblement National van Marine Le Pen, die goede kansen maakt bij de aankomende verkiezingen.
Door Bloch te eren benadrukt Macron impliciet de waarden van de Verlichting, pluralisme en verzet tegen onderdrukking. De historicus geldt daarmee niet alleen als een wetenschappelijk icoon, maar ook als een moreel kompas in een politiek gepolariseerd Frankrijk.
