Venezuela is opnieuw hard getroffen, ditmaal door een zware aardbeving. Het dodental na de krachtige twin-beving van woensdag loopt nog steeds op, en het rampgebied legt pijnlijk bloot hoe kwetsbaar het land momenteel is.
Het is nog geen half jaar geleden dat de linkse president Nicolás Maduro, die Venezuela sinds 2013 bestuurde, in een vroege ochtendoperatie door Amerikaanse troepen werd opgepakt op zijn presidentieel complex in de hoofdstad Caracas. Hij werd overgebracht naar New York om er terecht te staan voor drugshandel.
Sindsdien wordt Venezuela geleid door Delcy Rodríguez, voormalig vicepresidente en vertrouwelinge van Maduro. Dat stelt de oppositie teleur, die had gehoopt dat de regering-Trump oppositieleider María Corina Machado aan de macht zou brengen.
De manier waarop Rodríguez op de aardbeving reageerde, zegt veel over wat er wel én niet veranderd is in Venezuela. Meer dan twee uur na de beving verscheen ze op de staatstelevisie om de natie toe te spreken. In de tussentijd was officiële informatie schaars, deels omdat communicatielijnen naar zwaar getroffen gebieden uitvielen. Maar ook de jarenlange beperking van onafhankelijke media speelt een rol: honderden lokale radiostations en nieuwssites werden onder Maduro gesloten, juist de kanalen die normaal snel lokaal nieuws zouden verspreiden.
Rodríguez werd geflankeerd door haar broer Jorge, voorzitter van de Nationale Vergadering die haar kort na Maduro’s arrestatie als interim-presidente beëdigde, en door minister van Binnenlandse Zaken Diosdado Cabello, een andere trouwe Maduro-bondgenoot. Opvallend: Cabello droeg geen militair uniform, iets wat hij in de aanloop naar de Amerikaanse interventie regelmatig deed. Hij stond zwijgend naast Rodríguez.
Zichtbaar aangeslagen riep Rodríguez de Venezolanen op tot eenheid. Venezuela is al meer dan een decennium diep verdeeld tussen aanhangers van Maduro en zijn voorganger Hugo Chávez enerzijds, en de oppositie anderzijds. Ze kondigde de noodtoestand af en belastte generaal Juan Ernesto Sulbarán, commandant van de Nationale Garde, met de leiding over de hulpverlening.
Dat een militaire topfiguur deze taak krijgt, past in een patroon dat Venezuela al meer dan vijfentwintig jaar kenmerkt. Tijdens de regeerperiodes van zowel Chávez als Maduro werden sleutelposities in de overheid stelselmatig bezet door hoge legerofficieren. Diverse ministeries staan al jaren onder leiding van generaals, wat de verwevenheid van het leger met het bestuur illustreert.
De aardbeving treft een land dat al gebukt gaat onder economische malaise, politieke instabiliteit en een uitgehold overheidsapparaat. De komende dagen zal duidelijk worden hoe groot de schade werkelijk is en of de huidige regering in staat is adequaat te reageren op deze nieuwe crisis.
