De kwetsbare status-quo rond de heiligste plek in Jeruzalem staat onder druk. Israëlische nationalisten trekken steeds vaker de regels in twijfel die al decennialang bepalen wie er mag bidden op het tempelplein, ook wel bekend als het al-Aqsa-complex.
De rechts-nationalistische Israëlische politicus Moshe Feiglin liet zich onlangs openlijk uit over zijn ambities voor de plek. Na een bezoek aan het complex, waar hij samen met een groep van ongeveer twintig andere religieuze joden had gebeden en religieuze liederen had gezongen, sprak hij over zijn overtuiging dat het gehele land Israël aan het joodse volk is beloofd. Volgens hem moet er op die plek een nieuwe tempel worden gebouwd, waar mensen uit de hele wereld samen zouden kunnen bidden.
Dergelijke uitspraken liggen uiterst gevoelig. Het tempelplein is voor zowel moslims als joden een van de heiligste plaatsen ter wereld. De gouden Rotskoepel en de al-Aqsamoskee domineren het complex, dat onder beheer staat van de Jordaanse islamitische autoriteit, de Waqf. Volgens de al jaren geldende afspraken mogen niet-moslims het terrein wel betreden, maar is het hen officieel niet toegestaan er te bidden.
Die afspraken worden echter steeds vaker genegeerd. Groepen religieuze joden bezoeken het complex met toenemende regelmaat en voeren er gebeden en rituelen uit, tot grote ergernis van de islamitische beheerders en Palestijnse leiders. Zij zien dit als een directe provocatie en een schending van de bestaande overeenkomsten.
De situatie wordt verder gecompliceerd door de politieke verhoudingen in Israël. Extreemrechtse partijen, die deel uitmaken van de huidige regeringscoalitie, staan sympathiek tegenover de wensen van nationalistische en religieuze groeperingen die meer toegang tot het tempelplein eisen. Critici waarschuwen dat het ondermijnen van de status-quo gevaarlijke gevolgen kan hebben voor de stabiliteit in de regio.
Jordanië, dat als officiële bewaker van de islamitische heiligdommen in Jeruzalem optreedt, heeft herhaaldelijk zijn bezorgdheid uitgesproken over de ontwikkelingen. Ook vanuit de internationale gemeenschap klinken waarschuwingen dat het verstoren van de bestaande verhoudingen rond het tempelplein tot nieuwe geweldsuitbarstingen kan leiden.
Het conflict rond de heilige plek is niet nieuw. In het verleden hebben incidenten op en rondom het tempelplein meerdere keren geleid tot ernstige onlusten en geweld. De vrees bestaat dat de huidige ontwikkelingen opnieuw een vlam in het kruitvat kunnen zijn, op een moment dat de spanningen in het Midden-Oosten toch al hoog oplopen.
Vooralsnog houdt de Israëlische politie toezicht op het complex en worden bezoekers gecontroleerd. Maar de vraag is hoe lang de bestaande afspraken standhouden nu steeds meer nationalisten openlijk aangeven zich er niets van aan te trekken.
