ORANJESTAD — Het conflict rond UTV- en ATV-routes aan Aruba’s noordkust krijgt volgens Marvin Kelly van Tour Operator Uni een steeds concreter karakter. Kelly zegt dat een nieuwe bijeenkomst met minister René “Baba” Herdé en DNM positief is verlopen en dat inmiddels ook een veldbezoek heeft plaatsgevonden. Volgens hem beschikt DNM over gedetailleerde informatie over Shoco-habitat en andere natuurwaarden in het gebied. Tegelijkertijd laat historische documentatie zien dat Aruba Birdlife Conservation al sinds 2012 actief betrokken is bij de ontwikkeling van het natuurbeschermingsbeleid dat nu mede centraal staat in de rechtszaak.
Kelly laat aan Amigoe Aruba weten dat hij de recente bijeenkomst met minister Herdé en DNM als constructief beschouwt.
Volgens hem is daarmee een stap gezet die Tour Operator Uni eerder nadrukkelijk had gevraagd: niet alleen over kaarten, natuurgebieden en routes praten, maar gezamenlijk het terrein ingaan om te bekijken wat zich daadwerkelijk waar bevindt.
Kelly: DNM heeft noordelijke zone al onderzocht
Kelly stelt dat DNM in mei een uitgebreide beoordeling heeft uitgevoerd van de noordelijke zone, vanaf het gebied bij California Lighthouse richting Black Stone, en dat hierover in juli aanbevelingen aan de regering zijn verstrekt.
Volgens Kelly beschikt DNM bovendien over digitale locatiegegevens waarmee gevoelige natuurpunten in het terrein kunnen worden teruggevonden.
Tijdens het veldbezoek zou volgens hem onder meer een actieve Shoco-nestlocatie achter California Lighthouse zijn bekeken.
Kelly zegt dat deze locatie volgens de beschikbare DNM-informatie ongeveer 347 meter verwijderd ligt van de route die door de operators wordt gebruikt.
De exacte afstand, het aantal actieve nesten in het gebied en de inhoud van het door Kelly genoemde DNM-onderzoek zijn op dit moment nog niet door Amigoe onafhankelijk uit officiële DNM-documentatie bevestigd. Het betreft daarom informatie die Kelly tijdens en na het veldbezoek aan Amigoe heeft verstrekt.
Nest volgens Kelly dicht bij golfgebied
Kelly brengt daarnaast een andere observatie naar voren.
Volgens hem bevindt de betreffende nestlocatie zich ongeveer twintig meter van de afrastering van het golfgebied en werden in de omgeving meerdere golfballen aangetroffen.
Hij gebruikt dit als argument om te pleiten voor een bredere, feitelijke analyse van alle mogelijke invloeden op kwetsbare natuur en niet uitsluitend die van UTV- en ATV-verkeer.
Die constatering betekent op zichzelf niet dat golfactiviteiten schade aan het nest veroorzaken. Daarvoor zou afzonderlijk ecologisch onderzoek nodig zijn.
Voor Tour Operator Uni is het bredere punt volgens Kelly dat risico’s meetbaar en locatiespecifiek moeten worden beoordeeld.
ABC’s betrokkenheid gaat terug tot 2012
De nieuwe discussie over concrete locaties krijgt extra context door historische stukken over Aruba Birdlife Conservation.
Uit gerechtelijke documenten blijkt dat ABC zich op 13 september 2012 tot de Staten van Aruba wendde met het verzoek verschillende natuurgebieden te beschermen. Bij dat verzoek werden kaarten ingediend waarop de gebieden waren aangegeven waarvoor ABC bescherming vroeg.
Op 6 februari 2013 namen de Staten vervolgens unaniem een motie aan waarin de regering werd opgeroepen de betrokken gebieden als beschermde gebieden aan te wijzen. De Raad van Advies bevestigde later eveneens dat de motie betrekking had op zestien natuurgebieden.
De aangeleverde historische tijdlijn vat die ontwikkeling samen als een voortdurende betrokkenheid van ABC bij natuurbescherming, ruimtelijke ordening, het ROPV en uiteindelijk de Ramsar-procedure.
Belangrijke rol in ROP- en Ramsar-proces
In 2018 en 2019 werd ABC’s betrokkenheid formeler.
De officiële Nota Zienswijzen ROP 2019 vermeldt een brief van ABC uit november 2018 over gebieden die belangrijk werden geacht voor de Shoco, Prikichi en Sternen.
ABC controleerde daarnaast de begrenzing van verschillende natuurgebieden en diende opmerkingen in over hoe deze in het nieuwe ROP moesten worden opgenomen.
Ook bij de Ramsar-procedure was ABC betrokken.
DNM had vier Ramsar Information Sheets laten opstellen en ABC nam volgens het officiële ROP-document als NGO deel aan het voorbereidingsproces. ABC vroeg de regering destijds “met spoed” om vier nieuwe Ramsar-gebieden in te voeren en deze via het ROP en ROPV te beschermen.
Op 10 november 2023 werden uiteindelijk vier nieuwe Ramsar-sites op Aruba aangewezen: West Point, Western Wetlands, South Coast en East Point.
West Point omvat officieel 2.185 hectare en loopt volgens het Ramsar Information Sheet rond de westelijke punt van Aruba, waarbij het landgedeelte onder meer stranden en duinen omvat en grenst aan de noordelijke zijde van de Tierra del Sol-golfbaan.
Historische invloed betekent niet dat ABC zelf grenzen vaststelde
Die geschiedenis is relevant, maar vraagt om een juridisch belangrijk onderscheid.
De documenten tonen duidelijk dat ABC jarenlang heeft gepleit voor aanvullende natuurbescherming en formeel heeft deelgenomen aan beleidsprocessen.
Dat betekent echter niet dat ABC zelfstandig de uiteindelijke juridische grenzen van West Point, het ROPV of andere beschermde gebieden heeft vastgesteld.
De aangeleverde tijdlijn maakt dat onderscheid zelf expliciet: de stukken ondersteunen de conclusie dat ABC langdurig heeft geadviseerd en geparticipeerd, maar bewijzen niet dat de organisatie alleen verantwoordelijk was voor de definitieve 2.185 hectare grote West Point-grens.
De uiteindelijke aanwijzingen en regelgeving zijn besluiten van bevoegde overheidsinstanties.
Nieuwe spanning rond het overleg
Kelly stelt ondertussen dat ABC volgens hem niet is verschenen bij drie bijeenkomsten waarbij Tour Operator Uni betrokken was.
Dat moet worden onderscheiden van het afzonderlijke overleg tussen ABC en de regering.
Vaststaat dat minister Herdé en ABC op 11 september wel een eerste formeel gesprek hebben gevoerd nadat de rechter Land Aruba opdracht had gegeven het overleg met ABC te openen. De regering verklaarde daarbij een oplossing te zoeken waarbij natuurbescherming en toeristische activiteiten naast elkaar kunnen bestaan.
Kelly zegt nu daarnaast dat ABC het Gerecht zou hebben geschreven om de dialoog te beëindigen en de gerechtelijke procedure verder te laten gaan.
Amigoe heeft de door Kelly genoemde brief nog niet kunnen inzien en kan daarom de inhoud of juridische strekking daarvan niet zelfstandig bevestigen.
Volgens Kelly heeft hij zijn advocaat inmiddels eveneens opdracht gegeven het Gerecht te informeren dat Tour Operator Uni en de regering juist nog steeds in overleg zijn.
Vijf weken waren bedoeld voor een oplossing
Die ontwikkeling kan belangrijk worden omdat het Gerecht de zaak op 9 september niet zonder voorwaarden heeft uitgesteld.
Rechter A.H.M. van de Leur gaf Land Aruba vijf weken om een oplossing te zoeken waarbij de bescherming van flora en fauna, de belangen van touroperators en het bredere Arubaanse belang worden meegenomen. De zaak staat vooralsnog voor 15 oktober 2026 om 14.00 uur.
ABC heeft ondertussen steeds benadrukt dat deelname aan gesprekken niet betekent dat de organisatie haar rechtszaak intrekt. Op 8 september verklaarde ABC publiekelijk dat het de procedure zou handhaven.
Van algemene discussie naar meetbare feiten
Daarmee begint de kern van de zaak scherper te worden.
De geschiedenis laat zien waarom ABC bescherming van het gebied al jarenlang nastreeft. Het recente veldbezoek laat volgens Kelly tegelijkertijd zien dat die bescherming nu vertaald moet worden naar concrete locaties, afstanden en routes.
Voor Tour Operator Uni betekent dat: laat DNM aanwijzen waar kwetsbare habitat daadwerkelijk ligt, bepaal welke bestaande wegen daarmee conflicteren, pas routes waar nodig aan en markeer vervolgens duidelijk waar voertuigen wel en niet mogen komen.
Voor ABC blijft de vraag of zulke maatregelen voldoende zijn om de bestaande natuurwetgeving daadwerkelijk na te leven.
En voor de regering ontstaat uiteindelijk de moeilijkste opdracht: aantonen dat een oplossing niet alleen economisch en praktisch uitvoerbaar is, maar ook juridisch en ecologisch standhoudt.
Dat is waarschijnlijk de vraag die op 15 oktober opnieuw voor de rechter ligt wanneer partijen tegen die tijd niet zelf tot een werkbare oplossing zijn gekomen.
