De Raad van Bestuur van de IAEA heeft een resolutie aangenomen die Iran beschuldigt van niet-naleving van het Nucleair Non-Proliferatieverdrag (NPT) en de zaak doorverwezen naar de VN-Veiligheidsraad. Het is de eerste keer in twintig jaar dat de IAEA-raad zo’n resolutie heeft aangenomen.
Belangrijke feiten
- De IAEA-resolutie spreekt van “ernstige bezorgdheid” over Irans voortdurende niet-naleving van het NPT.
- De IAEA heeft al meer dan een jaar geen toegang gehad tot cruciale Iraanse nucleaire installaties.
- De VS en Israël voerden in juni 2025 een twaalfdaagse oorlog tegen Iran, waarbij nucleaire locaties zoals Fordow, Natanz en Isfahan werden aangevallen.
- De resolutie werd gesteund door de Verenigde Staten en haar Europese bondgenoten.
- Het is de eerste IAEA-resolutie van dit type in twintig jaar.
- Spanningen lopen op in de Straat van Hormuz, waar de VS en Iran recentelijk elkaars schepen hebben aangevallen.
Wat verwijt de IAEA Iran precies?
Onder het NPT is Iran verboden nucleaire wapens te produceren en verplicht mee te werken aan IAEA-inspecties om aan te tonen dat nucleair materiaal uitsluitend voor vreedzame doeleinden wordt gebruikt. De IAEA stelt echter dat zij sinds de VS-Israëlische aanvallen in juni 2025 geen toegang meer heeft gehad tot cruciale nucleaire installaties in Iran.
In de resolutie stelt de IAEA-raad dat het gebrek aan informatie over eerder gedeclareerd nucleair materiaal en het ontbreken van toegang tot installaties om dit te verifiëren, een proliferatierisico vormt dat dringend moet worden aangepakt. De raad roept Teheran op zonder voorwaarden deel te nemen aan gesprekken om het internationale vertrouwen in het vreedzame karakter van het Iraanse nucleaire programma te herstellen.
Hoe reageert Iran?
Iran heeft de resolutie veroordeeld als ongegrond en politiek gemotiveerd. Reza Najafi, Irans vertegenwoordiger bij de VN in Wenen, zei: “Deze resolutie is aangenomen onder politieke druk van de VS en haar bondgenoten en heeft naar onze mening geen enkele grondslag.”
Najafi stelde dat Iran inspecteurs geen veilige toegang tot nucleaire locaties kan bieden vanwege het aanhoudende conflict. Hij voegde eraan toe dat Iran zijn nucleaire activiteiten niet heeft stopgezet of opgeschort.
Bredere context: oorlog en Straat van Hormuz
De diplomatieke stap volgt meer dan zes maanden na het begin van de VS-Israëlische oorlog tegen Iran. Tegelijkertijd lopen de spanningen op in de Straat van Hormuz, waar de VS en Iran de afgelopen dagen elkaars schepen hebben aangevallen. De olieprijs van Brent-ruwe olie is boven de 100 dollar per vat gestegen als gevolg van de escalerende aanvallen.
Veelgestelde vragen
Waarom beschuldigt de IAEA Iran van niet-naleving?
De IAEA beschuldigt Iran van niet-naleving omdat de organisatie al meer dan een jaar geen toegang heeft tot cruciale nucleaire installaties zoals Fordow, Natanz en Isfahan, en daardoor niet kan verifiëren of Irans nucleaire materiaal uitsluitend voor vreedzame doeleinden wordt gebruikt.
Wat zijn de gevolgen van de IAEA-resolutie voor Iran?
De zaak is doorverwezen naar de VN-Veiligheidsraad. Het is de eerste keer in twintig jaar dat de IAEA-raad een dergelijke resolutie heeft aangenomen, wat de diplomatieke druk op Iran aanzienlijk vergroot.
Waarom heeft Iran de IAEA geen toegang gegeven tot nucleaire locaties?
Iran stelt dat het door het aanhoudende conflict met de VS en Israël niet mogelijk is om IAEA-inspecteurs veilig toegang te verlenen tot nucleaire installaties.
