Het Schotse nationale elftal staat opnieuw op de rand van een vroegtijdige uitschakeling op een groot toernooi, en dat roept de vraag op: wat gaat er structureel mis met het Schotse voetbal? De voormalige Engelse international Ian Wright waagde zich onlangs aan een analyse, en zijn bevindingen zorgen voor discussie.
Wright wees niet naar technologische afleiding of gebrek aan speelruimte voor jeugd, maar stelde dat er sprake is van een fundamenteel gebrek aan visie en ambitie. Volgens hem laat iemand Schotland op grote schaal in de steek. Hij pleitte voor een gedurfdere en moedigere koers voor het Schotse voetbal.
Een belangrijk onderdeel van zijn betoog was de vergelijking met Noorwegen. Beide landen hebben een vergelijkbare bevolkingsomvang van ongeveer vijf miljoen inwoners, en beide landen waren jarenlang afwezig op het wereldtoneel. Noorwegen ontbrak tussen 1998 en dit jaar op elk WK, en deed slechts één keer mee aan het EK, in 2000. Schotland deed de afgelopen twee EK’s mee, na een lange afwezigheid sinds 1996.
Maar daar houdt de gelijkenis op. Met steraanvaller Erling Haaland en creatief talent Martin Odegaard in de gelederen plaatste Noorwegen zich voor de knock-outfase van het WK 2026, voor de derde keer in de geschiedenis. Schotland daarentegen lijkt na drie groepswedstrijden met slechts drie punten af te stevenen op een vroegtijdig vertrek.
Wright wees ook op een opvallend verschil in de thuiscompetities. In Noorwegen trekken wedstrijden in de hoogste divisie gemiddeld zo’n 6.000 tot 7.000 toeschouwers per speelronde. In Schotland ligt dat gemiddelde op circa 16.000 bezoekers per wedstrijd, een cijfer dat sterk wordt opgedreven door de enorme aanhang van Celtic en Rangers.
Deze cijfers worden bevestigd door statistieken van Transfermarkt en een rapport van de Europese voetbalbond UEFA uit september vorig jaar. Daarin stond dat Schotland voor het derde jaar op rij de hoogste toeschouwersaantallen per hoofd van de bevolking had van alle Europese topcompetities. Schotse fans zijn dus buitengewoon trouw en betrokken bij hun sport.
Dat roept een pijnlijke vraag op: als de supportersbasis zo sterk is, waarom vertaalt dat zich dan niet in succes op het hoogste niveau? Wright suggereert dat de commerciële waarde van het Schotse voetbal, met name de televisierechten, structureel wordt onderschat. De inkomsten staan niet in verhouding tot de populariteit van de sport in het land.
Of Wright volledig gelijk heeft, blijft onderwerp van debat. Maar zijn analyse raakt aan een bredere frustratie die leeft onder Schotse voetbalfans: een land met zoveel passie voor het spel verdient meer dan steeds terugkerende teleurstellingen op het internationale podium.
