Als mensen denken aan klassieke westerns, komen al snel titels als ‘Stagecoach’ van John Ford of ‘The Big Trail’ met John Wayne in gedachten. Maar het genre heeft een rijke geschiedenis die ver teruggaat, zelfs vóór die jaren dertig-successen. Uit het stille filptijdperk stamt een productie die buitengewoon invloedrijk was, maar tot op de dag van vandaag zelden de erkenning krijgt die ze verdient.
Die film is ‘The Covered Wagon’ uit 1923, geregisseerd door James Cruze. Het wordt algemeen beschouwd als de allereerste grote westernepic, en heeft een sterke claim op een plek tussen de beste westerns aller tijden. Toch wordt de film nauwelijks nog besproken in populaire media of filmkringen.
Paramount investeerde destijds bijna 800.000 dollar in de productie, waarmee het de duurste western was die tot dan toe gemaakt was. Die investering betaalde zich ruimschoots terug: de film bracht maar liefst 3,5 miljoen dollar op aan de kassa en eindigde als de op één na best bezochte film van dat jaar. Alleen Cecil B. DeMilles ‘The Ten Commandments’ deed het beter, een film waarvoor Paramount bijna het dubbele had uitgetrokken.
Het succes van ‘The Covered Wagon’ leidde tot een golf van vergelijkbare grootschalige westerns, waaronder ‘North of 36’ in 1924 en ‘The Pony Express’ in 1925. Maar de invloed reikte verder dan die directe navolgers. De film hielp het westerngenre nieuw leven in te blazen op een moment dat het genre aan populariteit verloor, en wordt door filmhistorici gezien als een van de belangrijkste films uit de jaren twintig.
De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Emerson Hough uit 1922 en volgt een groep pioniers die vanuit Kansas op reis gaan naar Oregon. Onderweg krijgen ze te maken met extreme hitte, bittere kou, aanvallen van inheemse Amerikanen en een gevaarlijke prairieband. De expeditie, geleid door het personage Jesse Wingate, wordt bijgestaan door twee scouts wier rivaliteit ook een romantische dimensie krijgt: beiden zijn verliefd op dezelfde vrouw, Molly Wingate.
Een opvallend detail: de acteur Alan Hale, die de schurk speelt, is de vader van Alan Hale Jr., bekend als ‘The Skipper’ uit de televisieserie ‘Gilligan’s Island’. De jongere Hale zou later ook een rol spelen in een van de vroege films van Clint Eastwood.
Filmhistoricus Joe Franklin omschreef ‘The Covered Wagon’ ooit als ‘een van de grote mijlpalen in de geschiedenis van de westernfilm’ en noemde het de eerste echte epic binnen het genre. Ondanks die lofprijzingen blijft de film grotendeels onbekend bij het grote publiek. Voor wie geïnteresseerd is in filmgeschiedenis of de wortels van het westerngenre wil begrijpen, is ‘The Covered Wagon’ echter onmisbare kijkstof.
