Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft dinsdag in een historische uitspraak bepaald dat de grondwet automatisch het staatsburgerschap garandeert aan vrijwel alle kinderen die op Amerikaanse bodem worden geboren. De uitspraak is een forse terechtwijzing voor president Trump, wiens uitvoeringsbesluit hiermee definitief van tafel is geveegd.
Hoofdrechter John Roberts schreef het oordeel namens zes van de negen rechters. De drie overige rechters stemden tegen. Het betreffende presidentiële besluit, dat Trump op zijn eerste dag van zijn tweede ambtstermijn ondertekende, beoogde het geboorterecht te ontzeggen aan kinderen van ouders die illegaal in de Verenigde Staten verblijven of er tijdelijk legaal wonen en werken op basis van een visum. Dat besluit is echter nooit in werking getreden, omdat iedere lagere rechter die het beoordeelde het als flagrant ongrondwettelijk bestempelde.
Trump heeft al jaren volgehouden dat de grondwet het geboorterecht helemaal niet vastlegt. Volgens hem was het Veertiende Amendement, dat na de Burgeroorlog werd aangenomen, uitsluitend bedoeld voor voormalige slaven en niet voor de rest van de wereld. Hoofdrechter Roberts wees deze redenering echter van de hand. Hij benadrukte dat de opstellers van het amendement bewust kozen voor ruime bewoordingen en tegenstanders die de staatsburgerschap wilden beperken, uitdrukkelijk hebben afgewezen. De tekst van het amendement luidt dat alle personen die op Amerikaans grondgebied geboren of genaturaliseerd zijn en onder de rechtsmacht van de Verenigde Staten vallen, automatisch burger zijn.
In zijn oordeel verwees Roberts naar een baanbrekende uitspraak uit 1898, de zaak van Wong Kim Ark. Deze man werd in 1873 in San Francisco geboren als kind van Chinese immigranten. Toen hij in 1895 na een bezoek aan China wilde terugkeren naar de VS, werd hem de toegang geweigerd omdat de autoriteiten hem niet als Amerikaans staatsburger erkenden. Wong Kim Ark vocht dit aan en won uiteindelijk bij het Hooggerechtshof.
De rechters legden de zinsnede ‘onder de rechtsmacht vallend’ destijds zo uit dat alle kinderen geboren op Amerikaans grondgebied automatisch staatsburger worden, met slechts drie beperkte uitzonderingen. Vandaag de dag resteert daarvan nog maar één uitzondering: kinderen van buitenlandse diplomaten.
De uitspraak in de zaak-Wong Kim Ark werd zo breed geaccepteerd dat het geboorterecht zelfs in tijden van grote vijandigheid tegenover immigranten onaantastbaar bleef. De huidige uitspraak bevestigt dat dit principe stevig verankerd is in de Amerikaanse rechtsorde en niet door een presidentieel besluit terzijde kan worden geschoven.
