Frankrijk beleefde dinsdag de heetste dag ooit gemeten, en dat heeft een stevig debat aangewakkerd over een onderwerp dat lange tijd taboe was: airconditioning. Terwijl de temperaturen richting de 40 graden gingen, worden Fransen gedwongen hun traditionele weerstand tegen koeling te heroverwegen.
Slechts een kwart van de Franse huishoudens beschikt over een airconditioningssysteem. Dat steekt schril af bij buurlanden als Spanje en Italië, waar de helft van de woningen gekoeld is, en zeker bij de Verenigde Staten en Japan, waar maar liefst negentig procent van de huizen over airco beschikt.
Ook in Franse ziekenhuizen en scholen is koeling zeldzaam. Deze week moesten duizenden scholen de deuren sluiten vanwege de ondraaglijke hitte. Medisch personeel klaagt dat de werkomstandigheden gevaarlijk worden. Wanhopige ouders kochten massaal draagbare koelunits, zodat kinderen tenminste een paar uur les konden volgen, en bewoners van oververhitte appartementen de nacht konden doorkomen.
Opvallend is dat de politieke discussie nu ook de groene hoek bereikt. Marie Tondelier, lijsttrekker van de Franse Ecologistenpartij, doorbrak een politiek taboe door te stellen dat airconditioning in scholen en ziekenhuizen onvermijdelijk is geworden. ‘Er zijn plekken waar we er gewoonweg niet meer zonder kunnen,’ aldus Tondelier. Zij noemde de tot nu toe heersende afwijzing van koeling binnen haar partij een ‘anti-airco dogma’.
Tegelijkertijd roept rechtspopuliste Marine Le Pen op tot een grootschalige gesubsidieerde uitrol van airconditioningsystemen voor alle Fransen.
Milieuactivisten hebben airconditioning jarenlang beschouwd als het slechtste antwoord op klimaatverandering. Hun redenering: in plaats van de oorzaken van opwarming aan te pakken, verzacht airco slechts de gevolgen. Bovendien zou het mensen afleiden van de werkelijke strijd tegen klimaatverandering.
Daarnaast zijn er concrete milieubezwaren. Airconditioners verbruiken elektriciteit — en hoewel Frankrijk grotendeels op kernenergie draait, betekent dit elders meer verbranding van fossiele brandstoffen. De koelvloeistoffen die in airconditioners worden gebruikt zijn bovendien broeikasgassen die regelmatig lekken. En dan is er nog het zogenoemde stedelijk hitte-eilandeffect: de warme lucht die airconditioners naar buiten blazen kan stadstemperaturen volgens sommige onderzoeken met twee tot drie graden verhogen.
Dit wantrouwen heeft ook zijn weg gevonden naar overheidsbeleid. Nieuwe bouw- en renovatienormen richten zich bewust op isolatie, begroeide gevels en slimme ventilatiesystemen, met als uitdrukkelijk doel airconditioning overbodig te maken.
Maar de realiteit van steeds extremere zomers dwingt Frankrijk tot een pragmatischer houding. De vraag is niet langer óf airconditioning een rol speelt in de toekomst, maar hoe groot die rol mag zijn — en wie daarvoor opdraait.
