De extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) staat ‘heel, heel dicht’ bij de macht in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt, nadat de partij zondag 7 september 2026 een historische verkiezingsoverwinning behaalde met 43,8% van de stemmen. De partij mist slechts drie zetels voor een absolute meerderheid en zoekt nu steun van andere partijen of individuele parlementariërs om te kunnen regeren.
Belangrijke feiten
- De AfD behaalde 43,8% van de stemmen bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt op 7 september 2026.
- De partij koerst af op 39 van de 83 zetels in het deelstaatparlement; voor een absolute meerderheid zijn 42 zetels nodig.
- De CDU werd tweede met 17,2% van de stemmen.
- Saksen-Anhalt telt 2,1 miljoen inwoners.
- De AfD in Saksen-Anhalt wordt door de binnenlandse inlichtingendienst geclassificeerd als ‘rechtsextremistisch’.
- Geen enkele extreemrechtse partij heeft een Duitse deelstaat bestuurd sinds de Tweede Wereldoorlog.
- Het linkspopulistische BSW koerst af op vijf zetels en weigert als enige partij niet expliciet samenwerking met de AfD.
AfD roept op tot samenwerking
AfD-vicefractievoorzitter Beatrix von Storch zei tegen de BBC dat andere partijen verplicht zijn om met de AfD in gesprek te gaan. “Je kunt niet zeggen: ik accepteer de stem van het volk niet”, aldus Von Storch. Ze voegde toe dat een weigering tot samenwerking kan leiden tot “ernstige chaos” en mogelijk nieuwe verkiezingen.
Ulrich Siegmund (35), de AfD-leider in Saksen-Anhalt, sprak maandag op een persconferentie van een “duidelijk mandaat om te regeren”. Hij bevestigde dat gesprekken met andere partijen zondagavond al zijn begonnen en mogelijk dagen of weken kunnen duren.
Reactie van bondskanselier Merz
Bondskanselier Friedrich Merz van de CDU noemde de uitslag “diep schokkend” en omschreef het als een “seismisch” moment voor Duitsland. Merz stelde dat een terugkeer naar “business as usual” niet mogelijk is en dat het land “ingrijpende hervormingen” nodig heeft. De CDU moet mensen volgens hem “op emotioneel niveau bereiken”.
Mogelijke coalitieconstructies
Vrijwel alle Duitse politieke partijen weigeren met de AfD samen te werken. Een idee dat circuleert is een informele constructie waarbij het BSW — dat eveneens een streng migratiebeleid voorstaat en voorstander is van de import van Russisch gas — stilzwijgend steun verleent aan een AfD-minderheidsregering. Von Storch zei ook dat de AfD in gesprek is met individuele CDU-parlementariërs die “zeer ontevreden zijn met hun eigen partij”.
Besturen op deelstaatniveau geeft de AfD bevoegdheden over politie en lokaal onderwijs. De plannen van de partij voor Saksen-Anhalt zijn omstreden: ze omvatten het plaatsen van vluchtelingenkinderen in aparte klassen en het oprichten van een taskforce voor de detentie en uitzetting van migranten zonder verblijfsrecht.
Veelgestelde vragen
Heeft de AfD een absolute meerderheid behaald in Saksen-Anhalt?
Nee. De AfD behaalde 43,8% van de stemmen en koerst af op 39 zetels, terwijl voor een absolute meerderheid 42 zetels nodig zijn in het 83-zetelparlement. De definitieve uitslag is nog niet vastgesteld.
Welke partijen zijn bereid met de AfD samen te werken?
Vrijwel alle partijen weigeren samenwerking. Alleen het BSW, dat vijf zetels behaalt, sluit samenwerking niet expliciet uit. Er wordt gesproken over een constructie waarbij het BSW een AfD-minderheidsregering gedoogt.
Wat zou het betekenen als de AfD Saksen-Anhalt bestuurt?
Het zou de eerste keer zijn dat een extreemrechtse partij een Duitse deelstaat bestuurt sinds de Tweede Wereldoorlog. De partij zou bevoegdheden krijgen over politie en lokaal onderwijs in de deelstaat met 2,1 miljoen inwoners.
