Het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed, de vermeende hoofdplanner van de aanslagen van 11 september 2001, begint op 5 juni 2028. Een Amerikaanse militaire rechter heeft de datum vastgesteld, meer dan twintig jaar na de arrestatie van de verdachten.
Belangrijke feiten
- Luchtmachtluitenant-kolonel Michael Schrama vaardigde de planningsorder uit op woensdag 27 augustus 2026.
- De openingszitting staat gepland voor 5 juni 2028.
- Naast Mohammed staan ook Walid bin Attash, Mustafa al-Hawsawi en Ali Abdul Aziz Ali terecht.
- Een jury van militaire dienstleden wordt eerst geselecteerd; openingspleidooien volgen 30 dagen later.
- De verdediging begint haar zaak 60 dagen nadat het openbaar ministerie klaar is.
- Mohammed werd in maart 2003 door Amerikaanse troepen gearresteerd in Pakistan.
- Hij verbleef drie jaar in geheime CIA-gevangenissen voordat hij in 2006 aankwam in Guantánamo Bay.
- In 2024 sloten Mohammed en twee medeverdachten een schikking die de doodstraf zou uitsluiten, maar toenmalig minister van Defensie Lloyd Austin trok die deal binnen enkele dagen in.
- Een Amerikaanse rechtbank van beroep bevestigde vorige maand de intrekking van de schikking.
Achtergrond: decennia van vertragingen
De zaak sleept al jaren voort door geschillen over bewijs dat werd verkregen terwijl de mannen vastzaten in geheime CIA-gevangenissen en werden blootgesteld aan foltering. Rechter Schrama wees een verzoek van de aanklagers af om het proces al in het begin van 2027 te starten. Volgens hem liet die tijdlijn onvoldoende ruimte om de lopende geschillen over bewijs en procedurele kwesties af te handelen.
“Een realistische procesdatum moet rekening houden met het behandelen en oplossen van voorafgaande bewijskwesties en nalevingsmotions”, schreef Schrama in zijn beslissing.
Ingetrokken schikking en doodstraf
Mohammed gold als een van de belangrijkste luitenants van al-Qaeda-leider Osama bin Laden. In 2024 sloten hij en twee medeverdachten een deal waarbij zij schuld zouden bekennen in ruil voor het afzien van de doodstraf. Toenmalig minister van Defensie Lloyd Austin trok die deal echter binnen enkele dagen in. Een Amerikaanse beroepsrechtbank bevestigde vorige maand zijn beslissing. Daarmee blijft de mogelijkheid van de doodstraf voor de verdachten op tafel liggen.
Verloop van het proces
Volgens de planningsorder wordt eerst een jury van militaire dienstleden samengesteld. Dertig dagen later volgen de openingspleidooien. Nadat het openbaar ministerie zijn zaak heeft gepresenteerd, heeft de verdediging zestig dagen de tijd om haar eigen zaak voor te leggen. Het proces sluit af met een strafmaat-fase.
Veelgestelde vragen
Wanneer begint het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed?
Het proces begint op 5 juni 2028, zo heeft luchtmachtluitenant-kolonel Michael Schrama bepaald in een planningsorder van 27 augustus 2026.
Waarom heeft het zo lang geduurd voordat het proces van start gaat?
De zaak is jarenlang vertraagd door juridische geschillen over bewijs dat werd verkregen tijdens de detentie van de verdachten in geheime CIA-gevangenissen, waar zij aan foltering werden blootgesteld. Ook een ingetrokken schikking uit 2024 zorgde voor extra vertraging.
Wie staan er naast Khalid Sheikh Mohammed terecht?
Naast Mohammed staan ook Walid bin Attash, Mustafa al-Hawsawi en Ali Abdul Aziz Ali terecht voor hun vermeende rol in de aanslagen van 11 september 2001.
