De Franse president Emmanuel Macron heeft dinsdag in Parijs een herdenkingsmonument geopend voor de slachtoffers van de Rwandese genocide van 1994. De plechtigheid vond plaats in aanwezigheid van de Rwandese president Paul Kagame en past binnen de bredere inspanningen van Frankrijk om de banden met Rwanda te versterken en zijn historische rol bij de genocide onder ogen te zien.
Tijdens de openingsceremonie omschreef Macron het monument als ‘het resultaat van een lange en geduldige zoektocht naar de waarheid’. Hij benadrukte dat er een ongekende verzoening tot stand is gekomen tussen Frankrijk en Rwanda, en dat het monument niet het eindpunt is, maar een belangrijke mijlpaal op een gezamenlijk ingeslagen weg.
Het monument, dat de naam ‘L’Archive’ draagt, bestaat uit twee zwarte messing steles met een gegraveerde eerbetoon aan de naar schatting 800.000 mannen, vrouwen en kinderen die tussen april en juli 1994 werden vermoord. Het merendeel van de slachtoffers behoorde tot de Tutsi-bevolkingsgroep.
De onthulling vindt plaats vijf jaar nadat Macron tijdens een bezoek aan de Rwandese hoofdstad Kigali voor het eerst erkende dat Frankrijk had nagelaten te reageren op waarschuwingen over de naderende massamoorden. Macron stelde destijds dat Parijs noch zijn westerse en Afrikaanse bondgenoten de politieke wil hadden gehad om de genocide een halt toe te roepen. Een formele verontschuldiging heeft hij tot op heden niet aangeboden.
President Kagame reageerde positief op de Franse erkenning van verantwoordelijkheid. Hij prees Macron voor zijn moed en menselijkheid, en benadrukte dat Frankrijk weliswaar niet het enige land was dat tekortschoot, maar wel als enige zo ver is gegaan in het rechtzetten van de historische feiten. Kagame, die Frankrijk jarenlang beschuldigde van medeplichtigheid aan de genocide, stelde dat het onder ogen zien van historische verantwoordelijkheid echte moed vereist, omdat het heftige weerstand oproept bij degenen die zelf iets te verantwoorden hebben.
De opening van het monument markeert een symbolisch hoogtepunt in de geleidelijke toenadering tussen Parijs en Kigali, een relatie die decennialang werd overschaduwd door wederzijds wantrouwen en beschuldigingen over de rol van Frankrijk in een van de zwartste bladzijden uit de recente geschiedenis.
