In het oosten van de Democratische Republiek Congo heerst grote angst onder de bevolking nu een ebola-uitbraak zich razendsnel verspreidt. Het dodental loopt op en hulpverleners geven toe dat ze moeite hebben de situatie onder controle te krijgen.
Een taxichauffeur in zijn late twintigers uit de goudmijnstad Rwampara verwoordt de stemming treffend: mensen sterven snel en de angst is voelbaar in de straten. Een andere inwoner, Fred Kiza, bevestigt dat de schrik er goed in zit, maar noemt dat begrijpelijk bij een ziekte van dit kaliber. Hij vraagt zich af waarom de autoriteiten de bevolking niet voorzien van mondmaskers.
De Congolese minister van Volksgezondheid, dr. Samuel Roger Kamba, erkende na een bezoek aan de provincie Ituri — het epicentrum van de uitbraak — dat gezondheidsteams achter de feiten aanlopen. Het virus was mogelijk al eerder actief dan de officieel vastgestelde begindatum van 24 april.
De vermoedelijke bron van de uitbraak is een verpleegkundige die overleed in Bunia, de provinciale hoofdstad, maar begraven werd in Mongwalu, eveneens een goudmijnstad. Het merendeel van de besmettingen en sterfgevallen is geconcentreerd in Mongwalu en het nabijgelegen Rwampara.
Volgens de meest recente cijfers zijn er inmiddels 514 vermoedelijke besmettingen geregistreerd, waarbij 136 mensen aan het virus zijn bezweken. Ook in buurland Oeganda is één overlijdensgeval gemeld dat verband houdt met deze uitbraak.
De ziekte heeft zich verder verspreid naar de stad Butembo en naar Goma in de provincie Noord-Kivu, een gebied dat gedeeltelijk onder controle staat van gewapende rebellen. Ook in Zuid-Kivu zijn gevallen vastgesteld.
Een bijkomend probleem is dat meerdere mensen thuis zijn gestorven zonder dat dit bij de autoriteiten werd gemeld. Daardoor konden contacten niet tijdig worden opgespoord en in quarantaine worden geplaatst, wat de verspreiding verder in de hand heeft gewerkt.
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft laten weten ernstig bezorgd te zijn over zowel de omvang als de snelheid waarmee het virus zich uitbreidt. De combinatie van een moeilijk bereikbaar terrein, actieve conflictgebieden en een bevolking die wantrouwig staat tegenover buitenstaanders, maakt de bestrijding extra complex.
Ebola is een gevaarlijk bloedingsvirus met een hoge sterftekans. De ziekte verspreidt zich via direct contact met lichaamsvloeistoffen van besmette personen of overledenen. Begrafenisrituelen waarbij nauw contact plaatsvindt met het lichaam van de overledene vormen een bekend risico bij uitbraken in Centraal-Afrika.
De autoriteiten roepen de bevolking op om verdachte gevallen direct te melden en contact met zieken te vermijden. Vaccinatieteams zijn inmiddels actief in de getroffen gebieden, maar de logistieke uitdagingen in dit afgelegen en onveilige gebied blijven een grote hindernis voor een effectieve aanpak.
