Wat niemand zegt – door Shadë Cybulkiewicz
Elke dinsdag verschijnt hier mijn column: Wat niemand zegt. Mijn naam is Shadë Cybulkiewicz, mindset coach bij HappyFemme (NL/AUA).
In mijn werk richt ik me op hoe mensen denken, voelen en handelen in het dagelijks leven, en hoe vaak we onszelf daarin onbewust voorbijlopen. Deze columns zijn geen adviezen en geen snelle oplossingen. Ze zijn bedoeld om stil te staan bij wat vaak onzichtbaar blijft: onze gedachten, ons gedrag en de patronen die ons leven vormgeven zonder dat we het altijd doorhebben. Ik combineer persoonlijke observaties met inzichten uit de psychologie en menselijk gedrag. Niet om te vertellen wat je moet doen, maar om te laten zien wat er onder de oppervlakte speelt.
Als deze columns iets doen, dan is het dit: dat je jezelf, anderen en het leven net iets anders gaat bekijken dan je gewend was.
Verslaving in je broekzak
Vorige week schreef ik dat we niet moe zijn, maar vol. Een hoofd vol openstaande tabs die nooit echt sluiten. En eerlijk gezegd zie ik het sindsdien overal terug. De was. Die ene mail. Zes appjes waar je nog op moet reageren. Dat pakketje dat terug moet. Boodschappen. Een verjaardag. En vanavond ook nog naar de bioscoop. Voor veel mensen is dit geen uitzondering. Dit is een normale dag. En ergens, op een punt dat je vaak niet eens bewust merkt, zegt je lichaam: genoeg.
Maar ondertussen blijft er iets doorgaan. Iets wat we bijna niet meer opmerken, omdat het zo normaal is geworden. De telefoon.
Ik merk het bij mezelf. Vaker dan ik zou willen toegeven. Ik pak mijn telefoon om “even iets te regelen”. Iets praktisch. Werk. Een bericht. Administratie. En voor ik het weet zit ik ergens anders.Ik begin bij het lezen van een mooie quote op Instagram, scroll door naar een video. Klik door naar iets anders. En ineens, twee uur later, zit ik een gitaar te bekijken of sneakers die ik niet nodig heb.
En het gekke is: het voelt niet als een bewuste keuze. Alsof je ergens halverwege bent afgehaakt, zonder dat je doorhad waar.
Dat is geen toeval. Ons brein werkt op beloning. Elke keer dat je iets nieuws ziet, een melding krijgt, een like, een bericht, gebeurt er iets: dopamine.
Niet het “gelukshormoon”, zoals vaak wordt gezegd. Maar eerder het stofje dat zegt: dit wil je nog een keer. En precies daar zit het. Social media, apps, notificaties. Ze zijn ontworpen om dat systeem te activeren. Niet één keer, maar steeds opnieuw. Onvoorspelbare beloningen werken daarin het sterkst. Hetzelfde principe dat ook wordt gezien bij gokken (variabele beloningsschema’s).
Je weet niet wat je krijgt. Dus blijf je kijken.
Een brein dat niet gemaakt is voor dit tempo
Neurowetenschappers zoals Anna Lembke beschrijven hoe dit dopaminesysteem reageert op dit soort prikkels op een manier die vergelijkbaar is met andere verslavingen. Niet omdat een telefoon hetzelfde is als drugs, maar omdat het hetzelfde beloningssysteem aanspreekt.
En dat zie je terug. Niet alleen bij volwassenen. Maar juist ook bij kinderen. Hun brein is nog in ontwikkeling. Impulscontrole is nog niet volledig ontwikkeld. En toch groeien ze op in een omgeving waarin prikkels altijd beschikbaar zijn.
Altijd iets om te checken. Of iets nieuws. Altijd een volgende “hit”. Wat me opvalt, is dat we dit ergens zijn gaan normaliseren.
Dat het normaal is dat je je telefoon pakt zonder reden. Of je aandacht versnipperd is. Zelfs dat je je leeg voelt na uren scrollen.
Maar als je heel eerlijk bent…voelt het eigenlijk niet normaal. Ik merk het bij mezelf op de momenten dat ik het even niet doe.
Geen telefoon of scrollen. En geen constante input. In het begin is het onrustig. Alsof je iets mist. Maar daarna gebeurt er iets anders…Rust. Ruimte in je hoofd. Langzamere gedachten. Meer focus. Alsof er ineens weer plek is.. dit voel je echt!
En dat maakt het ook meteen confronterend. Want dan zie je pas hoeveel er normaal gesproken aanstaat. Het lastige is: stoppen is niet realistisch. Mijn werk gaat via mijn telefoon.
Communicatie, afspraken, administratie.. you know the drill…
Het begint bij bewustzijn
Tijdens mijn groeps- en 1-op-1 retraites zie ik dit ook gebeuren. We leggen telefoons weg. In een kluis. Uit het zicht. Uit de hand. Niet als statement. Niet als regel. Gewoon als tijdelijke pauze van iets dat anders altijd aanwezig is. Er is altijd een telefoon beschikbaar voor noodgevallen, maar verder ligt alles even weg.
En wat er dan gebeurt is vaak opvallend simpel. Eerst wat onrust. Mensen die automatisch zoeken naar iets wat er niet is. En daarna… stilte.Niet meteen comfortabel, maar wel echt. En ergens daartussen ontstaat iets wat veel mensen langer niet hebben gevoeld dan ze doorhebben: ruimte.
Dus het zit niet in “minder willen”, maar in bewuster omgaan. Wat voor mij werkt, is niet groot of perfect. Maar klein en bewust.
Momenten zonder telefoon. Niet alles direct checken. Soms bewust verveling toelaten. Niet om “productiever” te worden. Maar om weer te voelen hoe het is als je hoofd niet constant gevuld wordt. Want misschien is dat waar het begint. Niet bij minder technologie. Maar bij meer bewustzijn van wat het met ons doet.
En misschien ook deze vraag: hoe vaak pakken we onze telefoon zonder dat we echt weten waarom?
Tot volgende week,
Shadë Cybulkiewicz
HappyFemme | Shaping Mindsets
